Laatst inhoudelijk bijgewerkt op 31 augustus 2026
Wat betekent productaansprakelijkheid?
Productaansprakelijkheid is aansprakelijkheid voor schade die ontstaat door een gebrekkig product. Het Nederlandse Burgerlijk Wetboek kent daarvoor een risicoaansprakelijkheid: de benadeelde hoeft niet eerst te bewijzen dat de producent nalatig was. Wel moet hij in beginsel schade, het gebrek en het oorzakelijke verband aantonen.
Een product is gebrekkig wanneer het niet de veiligheid biedt die men daarvan mag verwachten. Daarbij tellen alle omstandigheden mee, waaronder de presentatie, het redelijkerwijs te verwachten gebruik en het tijdstip waarop het product in het verkeer is gebracht.
Wie kan als producent aansprakelijk zijn?
De fabrikant van het eindproduct of onderdeel
De fabrikant van het eindproduct kan aansprakelijk zijn, maar ook de producent van een grondstof of onderdeel wanneer juist dat onderdeel het gebrek veroorzaakt. Contracten met toeleveranciers zijn belangrijk voor onderling verhaal, maar nemen een wettelijke aanspraak van de benadeelde niet automatisch weg.
De merkhouder of private-labelverkoper
Wie zijn naam, merk of ander herkenningsteken op het product aanbrengt en zich daarmee als producent presenteert, kan als producent worden behandeld. Laat je een product onder eigen merk maken, lees dan ook wanneer je fabrikant bent bij private label.
De importeur van buiten de EER
Onder de huidige regels wordt ook degene die het product bedrijfsmatig van buiten de Europese Economische Ruimte invoert om het te verkopen, verhuren of anderszins te verstrekken als producent aangemerkt. Dat maakt een Nederlands importbedrijf vaak rechtstreeks aanspreekbaar, ook wanneer de feitelijke fabriek in China of een ander derde land staat.
Vraag daarom vóór inkoop documentatie op, controleer modelmatch en testscope en leg regresafspraken vast. De checklist voor documenten bij import uit China en het overzicht van importeursverplichtingen helpen daarbij.
De leverancier als de producent onbekend blijft
Kan niet worden vastgesteld wie de producent is, dan kan iedere leverancier als producent worden behandeld. Onder de huidige Nederlandse regeling kan de leverancier dit voorkomen door de benadeelde binnen een redelijke termijn de identiteit van de producent of van zijn eigen leverancier mee te delen.
Voor een webshop betekent dit dat actuele leveranciers-, importeurs- en fabrikantgegevens direct vindbaar moeten zijn. Alleen een handelsnaam in een oud inkoopbestand is niet genoeg als het bedrijf of product niet eenduidig kan worden geïdentificeerd.
Wanneer is een product ‘gebrekkig’?
Gebrekkig betekent niet simpelweg kapot, teleurstellend of niet-conform. Centraal staat de veiligheid die het publiek redelijkerwijs mag verwachten. Relevante factoren zijn onder meer:
- ontwerp, materiaal, productie en kwaliteitscontrole;
- labels, waarschuwingen, handleiding en marketingclaims;
- voorzienbaar gebruik en voorzienbaar verkeerd gebruik;
- de doelgroep, waaronder kinderen of andere kwetsbare gebruikers;
- software, firmware, updates en verbonden functies;
- de stand van kennis en techniek bij marktintroductie;
- de mate waarin het product aan verplichte veiligheidsregels voldoet.
Een CE-markering of testrapport sluit aansprakelijkheid niet uit. Zulke stukken kunnen bewijs leveren, maar de feitelijke veiligheid van het concrete product blijft doorslaggevend. Controleer daarom het verschil tussen een CE-certificaat, testrapport en conformiteitsverklaring.
Welke schade valt onder de huidige regeling?
De huidige Nederlandse productaansprakelijkheidsregeling omvat schade door overlijden of lichamelijk letsel. Ook schade aan een andere zaak kan eronder vallen wanneer die zaak normaal voor privégebruik bestemd is en hoofdzakelijk privé werd gebruikt. Schade aan het gebrekkige product zelf valt niet onder deze specifieke risicoaansprakelijkheid; daarvoor kunnen bijvoorbeeld kooprecht, garantie of een andere aansprakelijkheidsgrond relevant zijn.
Voor zaakschade geldt onder het huidige artikel 6:190 BW een drempel van €500. De precieze schadeberekening en mogelijke andere rechtsgronden zijn afhankelijk van de situatie.
Productaansprakelijkheid is niet hetzelfde als garantie
Drie routes die vaak worden verward
- Productveiligheid: verplichtingen om risico’s te voorkomen, gevaarlijke producten te melden en corrigerende maatregelen te nemen.
- Non-conformiteit: de verkoper moet een product leveren dat aan de koopovereenkomst en redelijke verwachtingen voldoet.
- Productaansprakelijkheid: vergoeding van bepaalde schade die door een gebrekkig product is veroorzaakt.
Een terugbetaling van de aankoopprijs na een recall vergoedt dus niet automatisch letsel of zaakschade. Andersom maakt een schadeclaim de wettelijke plichten rond een onveilig product of terugroepactie niet overbodig.
Wat moet de benadeelde bewijzen?
Onder de huidige hoofdregel bewijst de benadeelde de schade, het gebrek en het oorzakelijke verband. Voor bedrijven zijn dossierkwaliteit en traceerbaarheid daarom cruciaal. Zonder vastgelegde productversie, batch, waarschuwingen, wijzigingen en klachtenhistorie is reconstructie achteraf bijzonder lastig.
Bewaar niet alleen formele certificaten, maar ook risicoanalyses, testrapporten, productspecificaties, leveranciersafspraken, labelversies, handleidingen, wijzigingslogs en incidentonderzoek. Lees hoe lang technische documentatie moet worden bewaard.
Welke verweren kent de producent?
De wet noemt specifieke situaties waarin de producent niet aansprakelijk is, bijvoorbeeld wanneer hij het product niet in het verkeer heeft gebracht, het gebrek toen nog niet bestond, productie niet voor economische distributie plaatsvond, het gebrek het gevolg is van dwingende overheidsvoorschriften of het gebrek volgens de stand van wetenschap en techniek toen onmogelijk kon worden ontdekt. Voor een onderdelenproducent bestaan aanvullende verweren.
Deze uitzonderingen moeten feitelijk worden onderbouwd. Een algemene leveranciersverklaring of contractclausule “alle aansprakelijkheid uitgesloten” is geen vervanging voor bewijs en kan wettelijke rechten van benadeelden niet zomaar opzijzetten.
Verjaring en de tienjaarstermijn
Een vordering uit productaansprakelijkheid verjaart volgens het huidige Burgerlijk Wetboek in beginsel drie jaar nadat de benadeelde bekend is geworden of had moeten worden met de schade, het gebrek en de identiteit van de producent. Daarnaast vervalt het recht in beginsel tien jaar nadat de producent het schadeveroorzakende product in het verkeer heeft gebracht, tenzij binnen die periode een procedure is gestart.
Koppel daarom elk dossier aan de exacte marktintroductie van model en batch. De termijn voor aansprakelijkheid is niet automatisch gelijk aan iedere bewaartermijn uit productwetgeving, maar de administratie moet claims en toezichtsvragen wel kunnen dragen.
Nieuwe EU-regels vanaf eind 2026
Richtlijn (EU) 2024/2853 moderniseert de productaansprakelijkheid. Nederland werkt aan de Implementatiewet richtlijn herziening productaansprakelijkheid. De nieuwe regels moeten uiterlijk 9 december 2026 zijn omgezet en zijn volgens het overgangsrecht bedoeld voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht.
Belangrijke veranderingen voor bedrijven
- software, waaronder bepaalde AI-systemen, valt uitdrukkelijk binnen het productbegrip;
- ook verlies of beschadiging van niet-professionele gegevens kan vergoedbare schade zijn;
- de kring van mogelijk aansprakelijke marktdeelnemers wordt uitgebreid, onder voorwaarden ook naar gemachtigden en fulfilmentdienstverleners;
- wanneer geen in de EU gevestigde marktdeelnemer kan worden gevonden, kunnen onder voorwaarden distributeurs en onlineplatforms in beeld komen;
- rechters kunnen toegang tot relevant bewijsmateriaal bevelen;
- bewijsvermoedens kunnen de positie van benadeelden versterken, bijvoorbeeld bij niet-naleving van informatieplichten of technische complexiteit;
- de huidige franchise van €500 voor zaakschade verdwijnt in het Nederlandse wetsvoorstel.
De definitieve Nederlandse wetgeving en inwerkingtreding moeten worden gevolgd. Behandel 2026 daarom als voorbereidingsjaar: actualiseer verzekeringen, leverancierscontracten, traceerbaarheid, dossierbeheer en procedures voor incidenten en bewijsverzoeken.
Praktische checklist voor webshops en importeurs
- Bepaal per product of je verkoper, importeur, merkhouder of fabrikant bent.
- Leg de identiteit van fabriek, producent, importeur en leveranciersketen vast.
- Koppel inkoop, verkoop en klachten aan model-, batch- en serienummers.
- Controleer risicoanalyse, tests, labels, handleiding en online productinformatie.
- Bewaar de versie die gold toen iedere batch op de markt kwam.
- Regel contractueel medewerking, documenttoegang, verzekering en regres.
- Maak een procedure voor klachten, letsel, zaakschade en bewijsbehoud.
- Stop verkoop en meld een gevaarlijk product waar dat wettelijk nodig is.
- Controleer of je productaansprakelijkheidsverzekering alle landen en productgroepen dekt.
- Bereid je vóór 9 december 2026 voor op de verruimde EU-regels.
Veelgemaakte fouten
- aannemen dat alleen de buitenlandse fabriek aansprakelijk kan zijn;
- private label behandelen alsof je slechts wederverkoper bent;
- geen actuele identiteit van producent en leverancier kunnen geven;
- productaansprakelijkheid verwarren met garantie of recall;
- denken dat CE-markering aansprakelijkheid uitsluit;
- oude product- en labelversies overschrijven;
- klachten niet aan batches en technische dossiers koppelen;
- contractuele uitsluitingen zien als volledige bescherming;
- verzekering niet controleren op import, eigen merk, software of exportlanden;
- de nieuwe regels van december 2026 pas na inwerkingtreding oppakken.
FAQ
Is een webshop altijd aansprakelijk voor productschade?
Nee. Dat hangt af van zijn rol en de juridische grondslag. Een webshop kan wel importeur, merkhouder of fabrikant zijn en heeft daarnaast verplichtingen als verkoper.
Is de Chinese fabrikant aansprakelijk als ik importeer?
De fabrikant kan aansprakelijk zijn, maar de importeur van buiten de EER wordt onder de huidige regels eveneens als producent aangemerkt. De benadeelde kan daardoor een in Europa gevestigde partij aanspreken.
Valt schade aan het defecte product zelf onder productaansprakelijkheid?
Niet onder de specifieke huidige productaansprakelijkheidsregeling. Voor het product zelf zijn vooral kooprecht, non-conformiteit, garantie of andere aansprakelijkheidsgronden relevant.
Kan ik aansprakelijkheid contractueel bij mijn leverancier neerleggen?
Je kunt onderlinge garanties en regres afspreken, maar daarmee verdwijnen wettelijke aanspraken van een benadeelde tegen jouw bedrijf niet automatisch.
Wanneer veranderen de regels?
De nieuwe EU-richtlijn moet uiterlijk 9 december 2026 in Nederlands recht zijn omgezet. De nieuwe regeling is bedoeld voor producten die na die datum in de handel worden gebracht.
Officiële bronnen
Dit artikel is gecontroleerd op 31 augustus 2026 aan de hand van Boek 6, artikelen 6:185 tot en met 6:193 Burgerlijk Wetboek, de huidige Richtlijn 85/374/EEG inzake productaansprakelijkheid, de nieuwe Richtlijn (EU) 2024/2853, het Nederlandse wetsvoorstel 36 906 voor de implementatie en de geconsolideerde Algemene Productveiligheidsverordening (EU) 2023/988. Dit is algemene informatie en geen beoordeling van een individuele schadezaak.