Laatst inhoudelijk bijgewerkt op 7 oktober 2026
Wat is een GPSR-risicoanalyse?
Een risicoanalyse is een gestructureerde beoordeling van mogelijke gevaren van een product, de kans dat ze optreden en de ernst van eventuele schade. De Europese GPSR verlangt dat fabrikanten de veiligheid van hun consumentenproducten beoordelen en de resultaten documenteren.
Voorbeeld: Bij een kleine leeslamp kijk je bijvoorbeeld naar brandwonden, scherpe onderdelen en elektrische gevaren. Vervolgens leg je vast welke maatregelen risico’s beperken.
Wat verlangt de GPSR precies?
Artikel 9 van Verordening (EU) 2023/988 verplicht fabrikanten vóór het op de markt brengen een interne risicoanalyse uit te voeren en technische documentatie op te stellen. Die documentatie bevat minimaal een algemene productbeschrijving en de essentiële kenmerken die nodig zijn om de veiligheid te beoordelen.
Waar de mogelijke risico’s dat rechtvaardigen, moet het dossier ook een analyse bevatten van de productrisico’s en de gekozen oplossingen om die te elimineren of te beperken. Resultaten van tests door de fabrikant of namens hem horen daarbij, evenals de gebruikte Europese normen of andere veiligheidsreferenties. Er bestaat binnen de GPSR geen verplicht universeel formulier; de omvang moet passen bij de complexiteit en risico’s van het product.
Welke onderdelen horen in een bruikbare risicoanalyse?
| Onderdeel | Wat leg je vast? | Praktisch voorbeeld |
|---|---|---|
| Productscope | Merk, model, versie, materialen, accessoires, verpakking en relevante varianten. | Tafelventilator model F20, inclusief USB-kabel en drie kleurvarianten. |
| Gebruik | Bedoeld gebruik, gebruiksduur, omgeving, installatie, onderhoud en redelijkerwijs voorzienbaar verkeerd gebruik. | Gebruiker blokkeert de rotor, gebruikt een verkeerde adapter of plaatst het product bij water. |
| Gebruikers | Volwassenen en kwetsbare groepen zoals kinderen, ouderen en personen met een beperking. | Een kind kan vingers door een opening steken of een klein onderdeel inslikken. |
| Gevaren | Mechanische, elektrische, thermische, chemische, brand-, verstikkings-, cyber- en andere relevante gevaren. | Scherpe rand, oververhitting, losrakend klein onderdeel of instabiele voet. |
| Risicoscenario | De keten van gevaarlijke situatie naar gebeurtenis en mogelijke schade. | Kabel breekt → geleider komt vrij → gebruiker raakt deze aan → elektrische schok. |
| Risico-inschatting | Ernst van schade, waarschijnlijkheid en gebruikte aannames of gegevens. | Licht letsel is waarschijnlijker; brand is minder waarschijnlijk maar potentieel ernstig. |
| Maatregelen | Ontwerpaanpassingen, beveiligingen, productiecontroles, waarschuwingen en instructies. | Kleinere openingen, temperatuurbeveiliging en een waarschuwing tegen gebruik bij water. |
| Bewijs | Normen, testrapporten, berekeningen, leveranciersgegevens, klachten en vergelijkbare incidenten. | Vingertoegangstest, temperatuurmeting en controle van Safety Gate-meldingen. |
| Restrisico en besluit | Wat blijft over, waarom is dat aanvaardbaar en welke vervolgactie is nodig? | Laag restrisico bij normaal gebruik; periodieke klachtencontrole blijft nodig. |
Begin bij het exacte product
Een analyse voor “woonaccessoires” of “elektronica” is te algemeen. Koppel de risicoanalyse aan het exacte model, de gebruikte materialen, onderdelen, software, accessoires en verpakking. Leg vast welke varianten dezelfde beoordeling delen en waarom verschillen de uitkomst niet beïnvloeden.
Bij private label is dit extra belangrijk. Staat jouw naam of merk op het product, dan word je onder de GPSR als fabrikant beschouwd. Een generieke leveranciersanalyse is dan alleen bruikbaar wanneer zij aantoonbaar jouw uitvoering en productie dekt.
Neem normaal én voorzienbaar gebruik mee
De GPSR kijkt niet uitsluitend naar gebruik volgens de handleiding. Ook redelijkerwijs voorzienbaar gebruik telt mee. Denk aan een product dat wordt gecombineerd met andere producten, verkeerd wordt gemonteerd, langduriger wordt gebruikt dan bedoeld of terechtkomt bij kinderen terwijl het niet als kinderproduct wordt verkocht.
Artikel 6 noemt onder meer ontwerp, technische kenmerken, samenstelling, verpakking, montage, installatie, gebruik, onderhoud, interactie met andere producten, presentatie, labels, waarschuwingen en afvalfase. Bij verbonden producten kunnen ook cybersecurity en veranderende of lerende functies relevant zijn wanneer die de fysieke productveiligheid beïnvloeden.
Kwetsbare gebruikers apart beoordelen
Beoordeel expliciet of kinderen, ouderen of personen met een beperking een ander of groter risico lopen. Denk ook aan de aantrekkelijkheid van vorm, kleur en verpakking. Een product dat op snoep of speelgoed lijkt, kan in de mond worden gestopt ook al is dat nooit de bedoeling geweest.
Van gevaar naar concreet risicoscenario
Alleen “verstikkingsgevaar” of “brandgevaar” noteren is onvoldoende. Beschrijf hoe het gevaar tot schade kan leiden. Een scenario bevat meestal het gevaar, de blootstelling of gevaarlijke situatie, de gebeurtenis, de getroffen gebruiker en de mogelijke schade.
Voorbeeld: inklapbaar opstapje
Gevaar: vingers kunnen in het scharnier komen. Scenario: een gebruiker klapt het opstapje in terwijl een kind het scharnier vasthoudt; het mechanisme sluit en veroorzaakt kneuzing of snijletsel. Maatregelen: afgeschermd scharnier, veilige afstand, borging tegen onverwacht inklappen en duidelijke instructie. Restrisico: beoordeel na ontwerpwijziging opnieuw met metingen en gebruikstests.
Hoe beoordeel je ernst en waarschijnlijkheid?
De GPSR schrijft geen verplichte vaste 3×3- of 5×5-matrix voor. Gebruik een consistente methode die past bij het product en leg definities en aannames vast. Beoordeel de mogelijke ernst van de schade en de waarschijnlijkheid dat het volledige scenario optreedt. Gebruik waar mogelijk testgegevens, klachten, incidenten, retourredenen, wetenschappelijke informatie en Safety Gate-meldingen.
De Europese Commissie biedt SAGA voor Safety Gate-risicobeoordelingen. Dat kan helpen om scenario’s en ernst systematisch te doordenken, maar ontslaat de fabrikant niet van een productspecifieke interne analyse. Een mooi gekleurde matrix zonder feitelijke onderbouwing is geen bewijs van veiligheid.
Kies maatregelen in de juiste volgorde
- Elimineer het gevaar via ontwerp. Verander constructie, materiaal, afmetingen of energiebron.
- Beperk het risico technisch. Voeg afscherming, begrenzing, vergrendeling of beveiliging toe.
- Onderbouw met productiecontrole en tests. Zorg dat serieproducten gelijk blijven aan het beoordeelde model.
- Informeer over overblijvende risico’s. Gebruik begrijpelijke waarschuwingen en instructies.
Waarschuwingen zijn niet de eerste oplossing voor een risico dat redelijkerwijs door veiliger ontwerp kan worden voorkomen. Leg per maatregel vast welk scenario wordt aangepakt, hoe de werking is gevalideerd en welk restrisico daarna resteert.
Welke bewijsstukken voeg je toe?
- producttekeningen, foto’s, specificaties en onderdelenlijsten;
- toegepaste normen en de concreet toegepaste delen daarvan;
- volledige testresultaten, meetgegevens en berekeningen;
- materiaal- en leveranciersverklaringen die bij het exacte product horen;
- controle van vergelijkbare waarschuwingen en recalls in Safety Gate;
- gegevens uit klachten, incidenten, retouren en kwaliteitscontroles;
- onderbouwing van maatregelen en validatie van het restrisico.
Lees ook wat er in een technisch dossier hoort en hoe je controleert of testrapporten van een buitenlandse leverancier bruikbaar zijn.
Wanneer moet je de risicoanalyse bijwerken?
De technische documentatie moet actueel blijven en gedurende tien jaar na het op de markt brengen beschikbaar zijn. Herbeoordeel de analyse bij wijzigingen in ontwerp, materiaal, leverancier, productieproces, verpakking, software, accessoires, normen of bedoeld gebruik. Doe dat ook wanneer klachten, ongevallen, testafwijkingen of Safety Gate-meldingen nieuwe informatie opleveren.
Voor serieproductie hoort een procedure aanwezig te zijn waarmee je controleert dat het geproduceerde artikel gelijk blijft aan het beoordeelde product. Versiebeheer is daarom geen administratief detail: vermeld datum, auteur, productversie, goedkeuring en wijzigingshistorie.
Veelgemaakte fouten
- een generieke risicoanalyse gebruiken voor een hele productgroep;
- alleen het bedoelde gebruik bekijken en voorzienbaar verkeerd gebruik negeren;
- kwetsbare gebruikers niet afzonderlijk beoordelen;
- een gevaar noemen zonder risicoscenario, ernst of waarschijnlijkheid;
- waarschuwingen gebruiken terwijl het ontwerp veiliger kan;
- normen vermelden zonder aan te geven welke risico’s en onderdelen ze afdekken;
- alleen positieve testrapporten toevoegen en afwijkingen of klachten weglaten;
- geen restrisico en eindconclusie vastleggen;
- de analyse niet herzien na product- of leverancierswijzigingen.
Stappenplan voor webshops en importeurs
- Bepaal of je fabrikant bent, bijvoorbeeld door verkoop onder eigen merk.
- Definieer exact product, varianten, accessoires en gebruikers.
- Breng bedoeld en redelijkerwijs voorzienbaar gebruik in kaart.
- Identificeer gevaren en schrijf per gevaar concrete schadeketen-scenario’s.
- Beoordeel ernst en waarschijnlijkheid met aantoonbare gegevens.
- Kies ontwerp- en beschermingsmaatregelen en valideer ze.
- Leg normen, tests, aannames en restrisico vast.
- Controleer labels, waarschuwingen en online GPSR-informatie.
- Stel versiebeheer en wijzigingsmomenten vast.
FAQ
Is een GPSR-risicoanalyse voor ieder consumentenproduct verplicht?
Fabrikanten moeten vóór het op de markt brengen een interne risicoanalyse uitvoeren. De omvang van de documentatie mag evenredig zijn aan de complexiteit en mogelijke risico’s van het product.
Bestaat er een verplicht GPSR-sjabloon?
Nee, de verordening schrijft geen universeel formulier of vaste matrix voor. De analyse moet wel aantoonbaar de relevante productkenmerken, risico’s, maatregelen en bewijsstukken behandelen.
Mag de leverancier de risicoanalyse maken?
De leverancier kan informatie aanleveren, maar de fabrikant blijft verantwoordelijk. Bij private label moet je controleren dat de analyse jouw exacte product en merkuitvoering dekt.
Moet een importeur de analyse zelf bewaren?
Importeurs moeten ervoor zorgen dat de fabrikant aan artikel 9 voldoet, een kopie van de technische documentatie tien jaar beschikbaar houden en de relevante documenten op verzoek kunnen verstrekken.
Is voldoen aan een norm genoeg?
Een relevante Europese norm kan een vermoeden van veiligheid geven voor de risico’s die de norm afdekt. Niet-afgedekte risico’s, gebruikersgroepen, interacties en actuele praktijkgegevens moeten nog steeds worden beoordeeld.
Officiële bronnen
Dit artikel is gecontroleerd op 22 augustus 2026 aan de hand van de actuele geconsolideerde Algemene Productveiligheidsverordening (EU) 2023/988, de informatie van de Europese Commissie over productveiligheid en Safety Gate en de officiële SAGA-tool voor productrisicobeoordelingen. De precieze aanpak hangt af van product, gebruikers, risico’s en eventuele sectorspecifieke EU-wetgeving.