EUDR-software kiezen: welke functies en gegevens heb je nodig?

EUDR-software helpt bij leveranciersdata, geolocaties, risico’s en verklaringen. Bekijk welke functies je nodig hebt en hoe je tools met een proefdossier vergelijkt.

Auteur:

· Gepubliceerd op

Goede EUDR-software helpt je herkomstgegevens, geolocaties, risicoafwegingen en verklaringsnummers per product of zending bij elkaar te houden. Kies niet op een lange functielijst, maar laat één echt dossier door het systeem lopen. Controleer of de uitkomst aansluit op jouw ketenrol, interne bewijsvoering en het officiële EUDR Information System.

Wat is EUDR-software?

EUDR staat voor EU Deforestation Regulation: de Europese ontbossingsverordening. EUDR-software is geen wettelijk keurmerk en ook geen verplicht voorgeschreven programma. Het is een hulpmiddel waarmee een bedrijf gegevens en controles voor zijn zorgvuldigheidsstelsel kan organiseren. Zo’n stelsel heet internationaal een Due Diligence System (DDS).

Het principe achter de EUDR is dat bepaalde producten met runderen, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja of hout alleen onder de voorwaarden van de verordening op de EU-markt mogen komen of worden uitgevoerd. Een verantwoordelijke marktdeelnemer verzamelt gegevens, beoordeelt risico’s en beperkt die zo nodig. De software kan het proces ondersteunen, maar de onderneming blijft verantwoordelijk voor de beoordeling en de juistheid van de verklaring.

Praktijkvoorbeeld: een Nederlandse importeur koopt houten tafels bij drie leveranciers. Per partij moeten de productspecificatie, GN- of HS-code, houtsoorten, productieland, productieperiode en herkomstlocaties aan de order worden gekoppeld. De software moet daarnaast laten zien wie de gegevens heeft gecontroleerd, welke risico’s zijn beoordeeld en welk referentienummer na indiening bij de zending hoort.

Vooral upstream marktdeelnemers die relevante producten produceren, invoeren of uitvoeren hebben een uitgebreid zorgvuldigheidsproces nodig. Downstream marktdeelnemers en handelaren hebben lichtere, maar niet identieke verplichtingen. Ook bedrijfsgrootte en de positie in de keten maken verschil. Controleer daarom eerst of jouw product en rol onder de EUDR vallen. Software kiezen voordat die afbakening klopt, leidt vaak tot te veel of juist te weinig inrichting.

Dashboard voor EUDR-software met leveranciersgegevens, geolocaties, risicobeoordeling en koppeling met het EU-informatiesysteem

Begin niet met software, maar met je proces

Maak vóór een leveranciersdemo een eenvoudig procesoverzicht. Leg vast wie een product als EUDR-relevant beoordeelt, wie leveranciersgegevens opvraagt, wie geolocaties valideert, wie de risicoanalyse goedkeurt en wie de verklaring indient. Benoem ook het moment waarop een order wordt geblokkeerd. Zonder deze beslissingen automatiseert een tool vooral onduidelijkheid.

De NVWA benadrukt dat een platform het zorgvuldigheidsstelsel kan ondersteunen, maar niet kan vervangen. Uit proefinspecties bleek onder meer dat verzamelde informatie niet altijd daadwerkelijk op risico’s werd beoordeeld en dat acties vervolgens uitbleven. Een dashboard met groene vinkjes is dus onvoldoende als niet zichtbaar is welke feiten, criteria en beslissingen eraan ten grondslag liggen.

Welke functies moet EUDR-software minimaal ondersteunen?

Niet elk bedrijf heeft dezelfde technische oplossing nodig. Voor een importeur met enkele zendingen kan een goed beheerd dossier met handmatige indiening volstaan. Bij veel leveranciers, producten en locaties wordt een geïntegreerde oplossing sneller zinvol. Beoordeel in elk geval de volgende acht onderdelen.

1. Productscope en goederencodes

Het systeem moet niet alleen een productnaam opslaan, maar ook de toepasselijke code, relevante grondstof, handelsnaam en het producttype. Een classificatievoorstel kan handig zijn, maar moet door een bevoegde medewerker kunnen worden gecontroleerd en gemotiveerd. Vraag hoe wijzigingen in bijlage I en interne classificaties worden verwerkt zonder oude dossiers stilzwijgend te overschrijven.

2. Leveranciers- en ketengegevens

Controleer of de software gegevens per juridische leverancier, producent, verwerker, tussenhandelaar en zakelijke afnemer kan vastleggen. De herkomstketen moet aan partijen, hoeveelheden en productielocaties kunnen worden gekoppeld. Een losse leveranciersvragenlijst is niet genoeg wanneer antwoorden niet naar de juiste order, batch of SKU terug te leiden zijn.

3. Geolocatie en productieperiode

De tool moet punten en waar nodig polygonen kunnen verwerken, bij voorkeur met import en export in een bruikbaar formaat zoals GeoJSON. Test foutmeldingen bij verwisselde coördinaten, ongesloten polygonen, overlappende locaties en ontbrekende productieperioden. Een bestand dat technisch wordt geaccepteerd, bewijst nog niet dat het perceel bij de juiste partij hoort of ontbossingsvrij is.

4. Bewijsstukken en versies

Je moet kunnen terugvinden welk document op welk moment bij een leverancier, partij en controle hoorde. Let op versiebeheer, geldigheidsdata, vertalingen en rechten om documenten te bekijken of te vervangen. Het dossier moet ook uitleggen waarom een bewijsstuk relevant is en waarom eventueel ander bewijs ontbreekt. Alleen bestanden opslaan is nog geen inhoudelijke controle.

5. Risicobeoordeling en maatregelen

De risicomodule moet aansluiten op de criteria die voor jouw product en keten relevant zijn, zoals land- of gebiedsrisico, complexiteit van de keten, risico op vermenging, betrouwbaarheid van documenten en signalen over niet-naleving. Vraag of je de gebruikte bronnen, weging, conclusie en goedkeurder kunt vastleggen. Een generieke score mag een gemotiveerde beoordeling per bron of geolocatie niet vervangen.

6. Audittrail en vijfjarige bewaring

Bij controle moet duidelijk zijn wie een veld, document, risicoscore of beslissing heeft toegevoegd of gewijzigd. Test of verwijderingen zichtbaar blijven en of een afgerond dossier kan worden vergrendeld. Controleer tevens bewaartermijnen, exportmogelijkheden, back-ups en de manier waarop je na beëindiging van het softwarecontract toegang houdt tot de vereiste administratie.

7. Rollen, goedkeuring en blokkades

Inkoop mag een dossier kunnen voorbereiden zonder automatisch de eindverklaring goed te keuren. Richt rollen in voor leverancier, inkoper, compliancebeoordelaar en indiener. Een sterke workflow blokkeert vrijgave of verzending wanneer verplichte gegevens ontbreken of een niet-verwaarloosbaar risico openstaat. Controleer ook vervanging bij afwezigheid en periodieke beoordeling van toegangsrechten.

8. Koppelingen, exports en het officiële informatiesysteem

De Europese Commissie biedt een online omgeving voor handmatige verklaringen en een API voor beheer in bulk. API betekent Application Programming Interface: een technische koppeling waarmee systemen gegevens uitwisselen. Vraag de leverancier welke officiële versie wordt ondersteund, hoe wijzigingen in de specificatie worden gevolgd en hoe fouten of afwijzingen worden teruggekoppeld.

Een API-koppeling is vooral relevant bij veel verklaringen. Bij lagere aantallen kan een goed gecontroleerde export plus handmatige invoer eenvoudiger zijn. Test altijd of product, hoeveelheid, land, geolocaties en referentienummers identiek terugkomen. Raadpleeg voor de feitelijke indiening de aparte handleiding over TRACES en de EUDR-zorgvuldigheidsverklaring.

Vergelijk leveranciers met één proefdossier

Stuur niet alleen een lijst met wensen rond. Geef iedere leverancier hetzelfde geanonimiseerde proefdossier met minimaal twee producten, twee herkomstlocaties, een gemengde partij, een ontbrekend document en een wijziging na eerste beoordeling. Laat de leverancier het proces live doorlopen, zonder vooraf alle fouten te verklappen.

ProefWat je controleertWaarschuwingssignaal
Onvolledig leveranciersdossierValidatie en gerichte terugvraagHet dossier krijgt toch automatisch groen
Foutieve geolocatieTechnische én inhoudelijke foutmeldingAlleen bestandsformaat wordt gecontroleerd
Gemengde partijKoppeling van alle bronnen aan hoeveelheidTraceerbaarheid stopt bij leverancier
Nieuwe risicoinformatieHerbeoordeling, blokkade en versiehistorieOude goedkeuring blijft zonder waarschuwing geldig
Export en beëindigingVolledig leesbaar dossier buiten het platformAlleen een samenvattende PDF of propriëtair bestand

Laat vervolgens iemand die de demo niet heeft gevolgd het geëxporteerde dossier beoordelen. Kan die persoon reconstrueren welke gegevens zijn gebruikt, wie de beslissing nam en waarom het risico verwaarloosbaar is? Zo niet, dan is de audittrail onvoldoende duidelijk.

Beveiliging en contractvoorwaarden controleren

EUDR-dossiers bevatten bedrijfsgevoelige leveranciers-, order- en locatiegegevens. Vraag waar gegevens en back-ups worden opgeslagen, hoe versleuteling, logging en meervoudige authenticatie zijn geregeld en welke onderaannemers toegang hebben. Controleer of autorisaties per organisatie, dossier en rol zijn te begrenzen.

  • Leg beschikbaarheid, hersteltermijnen en ondersteuning rond indieningsdeadlines vast.
  • Maak afspraken over eigendom, export, verwijdering en bewaartermijnen van gegevens.
  • Controleer hoe snel wijzigingen in wetgeving, productscope, landenclassificatie en EU-interfaces worden verwerkt.
  • Vraag wat bij een foutieve automatische classificatie, risicoanalyse of indiening gebeurt.
  • Laat privacyrollen beoordelen wanneer contactgegevens of andere persoonsgegevens worden verwerkt.

Een praktische beslisroute

  1. Bepaal scope en rol. Maak een lijst van relevante producten, goederenstromen en betrokken juridische entiteiten.
  2. Teken het huidige proces. Noteer systemen, handmatige controles, verantwoordelijken en blokkademomenten.
  3. Scheid noodzakelijke en gewenste functies. Geef audittrail, traceerbaarheid en export voorrang boven fraaie dashboards.
  4. Test een echt dossier. Gebruik dezelfde proef en beoordelingslijst bij alle kandidaten.
  5. Controleer de integratie. Vergelijk bronvelden, EU-invoer en terugontvangen referentienummers.
  6. Maak een exit-test. Exporteer dossier, documenten, besluiten en logboek voordat je tekent.
  7. Leg eigenaarschap vast. Benoem wie de inrichting beheert, updates beoordeelt en jaarlijks de werking controleert.

De actuele Nederlandse voorbereidingstermijnen verschillen naar type onderneming en handelsstroom. De NVWA noemt 30 december 2026 als hoofdtoepassingsdatum en 30 juni 2027 voor bepaalde mkb-bedrijven en eenmanszaken, met een afwijking voor bedrijven die in hout handelen. Gebruik die datums niet als reden om gegevensverzameling uit te stellen: leveranciersaanpassing, locatievalidatie en systeeminrichting kosten tijd. Controleer voor je implementatie altijd de actuele situatie.

Veelgestelde vragen

Is EUDR-software verplicht?

Nee. De EUDR schrijft een werkend zorgvuldigheidsstelsel en de vereiste verklaringen voor, maar niet dat je daarvoor een commercieel softwarepakket moet kopen. De omvang en complexiteit van je keten bepalen welke ondersteuning praktisch is.

Controleert software automatisch of een perceel ontbossingsvrij is?

Sommige tools vergelijken locaties met kaart- of satellietdata. Zo’n uitkomst is ondersteunend bewijs, geen automatische vrijstelling. Controleer bron, peildatum, resolutie, foutmarge en de koppeling met het fysieke product. Andere legaliteits- en ketenrisico’s blijven eveneens relevant.

Heb ik een API-koppeling met TRACES nodig?

Niet per se. De officiële online omgeving ondersteunt handmatige invoer; de API is bedoeld voor geautomatiseerd beheer in bulk. Maak de keuze op basis van aantallen, foutkans, interne controles en integratiekosten. Gebruik de officiële acceptance-omgeving om de koppeling te testen.

Kan de softwareleverancier de verantwoordelijkheid overnemen?

Nee. Een leverancier of adviseur kan gegevens verwerken en het proces ondersteunen. De onderneming die volgens haar ketenrol aan de EUDR moet voldoen, blijft verantwoordelijk voor de inhoudelijke zorgvuldigheid en de verklaringen.

Eerst je producten en rol afbakenen

Een softwareselectie wordt veel eenvoudiger als duidelijk is welke producten, entiteiten en stromen werkelijk in scope zijn. Gebruik de KeurMatch-productcheck om mogelijke verplichtingen in beeld te brengen. Lees daarnaast de EUDR FAQ voor importeurs en webshops voor de actuele rolverdeling en uitzonderingen.

Officiële bronnen

Bronnen inhoudelijk gecontroleerd op 21 oktober 2026. Dit artikel biedt algemene productcompliance-informatie en is geen leveranciersadvies of juridisch oordeel over een concrete goederenstroom.