Laatst inhoudelijk bijgewerkt op 7 oktober 2026
Wat is producttoezicht?
Producttoezicht betekent dat overheidsinstanties controleren of producten die op de markt worden aangeboden veilig zijn en aan de wettelijke eisen voldoen. Bij problemen kunnen zij bedrijven verplichten zaken te herstellen, producten uit de handel te halen of andere maatregelen te nemen.
Voorbeeld: Heeft een geïmporteerde lamp onveilige bedrading, dan kan toezicht leiden tot een verkoopstop of terugroepactie. Een boete is slechts één van de mogelijke gevolgen.
Een boete is maar één mogelijke interventie
Bij productveiligheid staat het wegnemen van risico’s voorop. Daarom kan een toezichthouder zowel herstellend als bestraffend optreden. Herstel betekent dat de overtreding of het gevaar wordt beëindigd. Bestraffing is gericht op de overtreding die al heeft plaatsgevonden.
Dat onderscheid is belangrijk: ook als je een fout na de inspectie direct herstelt, kan alsnog een boete volgen. Andersom kan een verkoopverbod of recall noodzakelijk zijn zonder dat al definitief over een boete is beslist.
Welke interventies kan de NVWA inzetten?
Nalevingshulp of terugkoppeling
Bij lichte tekortkomingen kan de inspecteur uitleg geven of mondelinge of schriftelijke terugkoppeling geven. Je moet de fout wel oplossen. Het is geen vrijstelling voor volgende controles en geen bewijs dat het product inhoudelijk veilig is.
Officiële waarschuwing
Een officiële waarschuwing is een relatief lichte interventie. Daarin staat doorgaans welke overtreding is geconstateerd en wat je moet herstellen. Een waarschuwing serieus en aantoonbaar opvolgen is belangrijk, omdat herhaling tot zwaardere handhaving kan leiden.
Corrigerende maatregel
Een maatregel verplicht je iets te doen of juist te stoppen. Bij consumentenproducten kan dat bijvoorbeeld betekenen:
- onjuiste product- of webinformatie corrigeren;
- verkoop, advertenties of verzending onmiddellijk stoppen;
- voorraad blokkeren of producten uit de handel nemen;
- testen of aanvullende documentatie leveren;
- afnemers en consumenten informeren;
- een reparatie, vervanging of terugroepactie uitvoeren;
- gevaarlijke producten vernietigen of onbruikbaar maken.
Lees het praktische stappenplan voor een onveilig product of terugroepactie.
Last onder dwangsom
Met een last onder dwangsom krijg je een opdracht om een overtreding binnen een termijn te beëindigen of niet te herhalen. Voldoe je niet aan de last, dan verbeur je een bedrag per periode of overtreding, tot het vastgestelde maximum. Een dwangsom is dus niet hetzelfde als een boete: de last is bedoeld om naleving af te dwingen.
Last onder bestuursdwang
Voer je een opgelegde herstelactie niet uit, dan kan de overheid die actie onder voorwaarden zelf uitvoeren en de kosten op jou verhalen. Denk aan het laten verwijderen, opslaan of vernietigen van producten.
Bestuurlijke boete
Een bestuurlijke boete bestraft de overtreding. Volgens de NVWA kan zo’n boete worden opgelegd, ook wanneer je de overtreding inmiddels hebt beëindigd. Een maatregel en boete kunnen naast elkaar bestaan.
Strafrechtelijke route
Bij bepaalde of ernstige feiten kan een bestuurlijke strafbeschikking of proces-verbaal volgen. Het Openbaar Ministerie bepaalt dan het vervolg. Opzettelijk verbergen van risico’s, valsheid in documenten of ernstige gevolgen kunnen het dossier bovendien zwaarder maken, afhankelijk van de feiten en toepasselijke wet.
Waarom is geen algemeen boetebedrag te noemen?
Producten kunnen onder verschillende wetten vallen: de Warenwet, CE-richtlijnen, de GPSR, Batterijenverordening, REACH, energielabelregels en andere sectorspecifieke wetgeving. Iedere regeling heeft eigen overtredingen en handhavingsgrondslagen. Eén product kan bovendien onder meerdere regels vallen.
De GPSR verplicht lidstaten sancties vast te stellen die doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Het concrete Nederlandse bedrag volgt echter uit nationale wetgeving en de overtreden bepaling. Controleer daarom altijd de actuele boetetabel en het specifieke interventiebeleid op de datum van de overtreding.
Welke factoren bepalen de hoogte?
De NVWA noemt onder meer de volgende omstandigheden bij de beoordeling:
- welke regel is overtreden en hoe ernstig de overtreding is;
- omvang en duur van de overtreding;
- risico’s voor gezondheid, veiligheid of milieu;
- of de overtreding verwijtbaar of opzettelijk was;
- of dezelfde soort overtreding eerder is begaan;
- de grootte van de onderneming;
- bijzondere omstandigheden en financiële draagkracht;
- het economische voordeel dat met de overtreding is behaald.
Bij herhaling kan de boete hoger uitvallen. Ook aanmerkelijk economisch voordeel kan aanleiding zijn voor een forse verhoging. Snel herstellen helpt om het risico te beperken, maar is op zichzelf geen garantie dat een boete vervalt.
Welke productfouten kunnen tot handhaving leiden?
Een daadwerkelijk onveilig product
Ontwerp-, productie- of instructiefouten kunnen brand, verstikking, elektrische schok, chemisch letsel of ander gevaar veroorzaken. Hoe groter het risico, hoe sneller ingrijpende maatregelen zoals verkoopstop en recall in beeld komen.
Ontbrekende of onjuiste documentatie
Een ontbrekend technisch dossier, onjuiste EU-conformiteitsverklaring of niet-passend testrapport kan een zelfstandige overtreding zijn. Het kan bovendien voorkomen dat je veiligheid tijdig aantoont. Bekijk wat in een technisch dossier hoort.
Fouten op product, verpakking of webpagina
Ontbrekende fabrikant- of importeursgegevens, waarschuwingen, productidentificatie, CE-markering of Nederlandstalige instructies kunnen tot handhaving leiden. Controleer de verplichte productlabelinformatie en de GPSR-eisen voor online verkoop.
Niet melden of niet terugroepen
Als een marktdeelnemer weet of behoort te weten dat een product gevaarlijk is, moet hij passende maatregelen nemen en waar vereist melden via de Safety Business Gateway. Te laat melden, blijven verkopen of consumenten onvoldoende waarschuwen kan de situatie verzwaren.
Niet meewerken aan toezicht
Het weigeren van toegang, achterhouden van administratie of niet opvolgen van een formele vordering kan afzonderlijke gevolgen hebben. Lees wat er gebeurt bij een productcontrole door de NVWA.
Kunnen meerdere overtredingen tegelijk worden beboet?
Een controle kan meerdere afzonderlijke overtredingen opleveren, bijvoorbeeld een ontbrekende risicoanalyse, onjuiste conformiteitsverklaring, fout label en het niet melden van gevaar. Of en hoe boetes worden gecombineerd, hangt af van de wettelijke bepalingen, samenloop en feiten.
Ga daarom niet alleen de eerste genoemde fout herstellen. Maak een volledige oorzaakanalyse en controleer het hele productdossier, de voorraad, verkoopkanalen en vergelijkbare modellen.
Wie krijgt de boete: fabrikant, importeur of webshop?
Dat hangt af van de norm en de rol die de onderneming vervult. Een fabrikant kan verantwoordelijk zijn voor ontwerp en dossier, een importeur voor controles en traceerbaarheid, en een distributeur of webshop voor zorgvuldig handelen en juiste verkoopinformatie. Bij private label kan een webshop juridisch fabrikant zijn.
Contractueel afspreken dat de buitenlandse leverancier “alle boetes betaalt” verandert de publiekrechtelijke verantwoordelijkheid tegenover de toezichthouder niet automatisch. Regres op de leverancier is een apart vraagstuk.
Wat doe je bij een voornemen tot boete of maatregel?
- Noteer de reactietermijn uit de brief.
- Vraag het inspectieverslag en rapport van bevindingen op.
- Controleer product, model, batch, data, aantallen en verklaringen.
- Maak onderscheid tussen feitelijke fouten en juridische beoordeling.
- Verzamel dossierstukken die al tijdens de relevante periode bestonden.
- Leg herstelmaatregelen, verkoopstop en risicobeperking vast.
- Beschrijf relevante bijzondere omstandigheden met bewijs.
- Onderbouw financiële draagkracht als die werkelijk een probleem is.
- Dien tijdig een zakelijke en complete zienswijze in.
- Laat het dossier bij een serieus risico juridisch beoordelen.
Volgens de NVWA zijn “ik kende de regels niet”, “mijn medewerker deed het” en “ik heb het inmiddels opgelost” op zichzelf zwakke argumenten. Een zienswijze moet vooral aantonen waarom geen overtreding bestaat, welke feiten onjuist zijn of welke omstandigheden juridisch relevant zijn.
Voorkomen is goedkoper dan herstellen
Minimale preventieve controle
- bepaal je juridische rol per product;
- maak een wetgevingsmatrix;
- controleer modelmatch van tests en verklaringen;
- koppel ieder product en iedere batch aan een dossier-versie;
- controleer label, handleiding en webpagina tegen elkaar;
- registreer klachten en incidenten centraal;
- test de procedure voor verkoopstop en melding;
- audit risicovolle leveranciers en productgroepen periodiek.
Veelgemaakte fouten
- denken dat eerst altijd een waarschuwing moet worden gegeven;
- alleen de boete bekijken en de herstelmaatregel onderschatten;
- geen verkoopstop instellen tijdens een serieus veiligheidsonderzoek;
- documenten achteraf dateren of reconstrueren zonder dit te vermelden;
- de verantwoordelijkheid volledig bij de buitenlandse leverancier leggen;
- de reactietermijn voor een zienswijze missen;
- alleen zeggen dat de fout is opgelost;
- herhaling bij andere producten of batches niet onderzoeken;
- geen bewijs bewaren van corrigerende acties en communicatie.
FAQ
Hoe hoog is een boete voor overtreding van de GPSR?
Er is geen universeel bedrag. De hoogte volgt uit de toepasselijke Nederlandse wet en overtreding en kan worden beïnvloed door ernst, risico, herhaling, ondernemingsomvang en andere omstandigheden.
Krijg je altijd eerst een waarschuwing?
Nee. Bij ernstigere risico’s of overtredingen kan direct een maatregel, boete of andere interventie volgen.
Vervalt de boete als ik de fout meteen herstel?
Niet automatisch. Herstel kan belangrijk zijn voor risicobeperking, maar een boete bestraft de overtreding die al heeft plaatsgevonden.
Is een dwangsom hetzelfde als een boete?
Nee. Een dwangsom stimuleert naleving van een opgelegde last. Een bestuurlijke boete is bestraffend.
Kan ik reageren voordat de boete definitief wordt?
Bij een voornemen tot boete of maatregel kun je doorgaans binnen de genoemde termijn een zienswijze indienen. Tegen het definitieve besluit kan bezwaar mogelijk zijn.
Officiële bronnen
Dit artikel is gecontroleerd op 2 september 2026 aan de hand van de NVWA-uitleg over interventies, maatregelen, boetes en strafrechtelijke vervolging, de officiële informatie over het indienen van een zienswijze, het actuele Warenwetbesluit bestuurlijke boeten, de Verordening markttoezicht (EU) 2019/1020 en de geconsolideerde GPSR, met name artikel 44.